Yöntem

Bu sayfa, ağdaki hiçbir sayının nasıl üretildiğinin gizli kalmaması için var. Ölçülmemiş bir iddia burada yayımlanmaz; ölçülen her şeyin hata payı da yazılır.

Altı ilke

KANIT. Her iddia en az bir pasaja bağlıdır. Kaynağı olmayan bir düğüm ağa girmez.

GRİ ALAN. Kaynağın yetmediği yer boş bırakılmaz, işaretlenir. Bilinmeyeni makul bir tahminle doldurmak, bilinmediğini söylemekten daha maliyetlidir.

PROVENANS. Her düğüm ve kenar, hangi işleyicinin hangi tarihte hangi yöntemle ürettiğini taşır. Bu sayfanın altlığındaki koşum kimliği de aynı zincirin parçasıdır.

DEĞERLENDİRME SINIRI. Sistem aktarımın güvenilirliğini ölçer; metnin dinî ya da ahlâkî değeri hakkında hüküm vermez ve veremez.

İNSAN ROLÜ. İnsan katkısı yöntem eleştirisidir: kuralın nerede yanlış kurulduğunu göstermek. İçerik vetosu diye bir yetki yoktur — proje sahibinde de yoktur.

HİPOTEZ. Hiçbir katkı bir vakayı ispatlanmış yapmaz. Ne kadar ikna edici olursa olsun hipotez olarak kaydedilir. Kapanış yöntemseldir ve kaynak gösterir.

İsnad ayrıştırmanın ölçülen hata payı

İsnadı matndan ayıran kural tabanlı ayrıştırıcı, bağımsız bir ölçütle sınanır: LK Hadith Corpus (Leeds Üniversitesi + Kral Suud Üniversitesi), isnad/matn sınırı elle etiketlenmiş bir derlem. Bu derlem bizim boru hattımızdan tamamen ayrı üretildiği için ölçüm dairesel değildir. LK'den hiçbir içerik ağa alınmaz — yalnız ölçüt olarak kullanılır.

Ölçüt	Buhârî	Müslim
Sınır birebir tutuyor	%70	%32
Sınır ±2 jeton içinde	%78	%63
Râvi kapsaması	%96.9	%93.8

Hata oranından çok hatanın YÖNÜ önemlidir. İki hata türü aynı ağırlıkta değildir: uydurma (olmayan bir râviyi/zinciri üretmek) grafı zehirler ve fark edilmez; eksiltme (bir halkayı atlamak) görünürdür ve açık kuyruğa düşer. Ölçülen koşumlarda uydurma 0'da tutulmuştur; kabul edilen artık eksiltmedir. Bu yüzden "%100'e çıkalım" hedefi tek başına anlamsızdır — hangi yönde hata yaptığımız sorusu daha önceliklidir.

Skorlar ne anlama gelir

Zincir skoru, râvi zincirinin aktarım güvenilirliğinin bir ölçüsüdür: cerh-ta'dîl hükümleri (Takrîbü't-Tehzîb), tedlîs mertebeleri (Tabakātü'l-müdellisîn), semâ imkânı (doğum/vefat örtüşmesi) ve sîga türü hesaba katılır. Aynı ilk halkadan çıkan yollar tek tarîk sayılır; bağımsız tarîkler yeni râvi oranıyla ağırlıklandırılarak birleştirilir (birleşik = 1 − Π(1 − sᵢ)^wᵢ).

Skor bir doğruluk ilanı değildir. 0.9'luk bir zincir "bu olay böyle olmuştur" demez; "bu metnin aktarım zinciri, kullandığımız usûl ölçütlerine göre sağlamdır" der. Metnin tarihsel doğruluğu ayrı bir sorudur ve bu ağ onu çözmeye çalışmaz.

Yeniden üretilebilirlik

Ağ elle düzenlenmez; kaynaklardan deterministik olarak üretilir (pilot/yeniden-kur.py, sabit sıralı yedi adım). Bu sunucunun okuduğu veritabanı o kurulumun türevidir ve salt okunur açılır: sunucunun ağı değiştirmesi mimari olarak mümkün değildir. Katkılar ayrı ve kalıcı bir tabanda durur, vaka kimliği üzerinden bağlanır.

Bilinen sınırlar

Kapsam şu an Hz. Muhammed dönemi ve hadis omurgasıdır; sonraki dönemler henüz yok.
Ricâl teşhisi (kısa adların hangi kişiye ait olduğu) çözülmüş değil; adaylar kuyrukta.
Müslim'in sınır uyuşması Buhârî'nin belirgin altında; kural turu sürüyor.
Ağdaki tek hipotez sayısı 1 — katkı akışı henüz gerçek kullanımla sınanmadı.