Telbîsü İblîs

İblîs'in çeşitli zümreleri aldatma yollarını konu edinen tenkit eseri; tek cilt olup bablar hâlinde düzenlenmiştir ve en hacimli bölümü sûfîlere ayrılmıştır. Eleştiri hedefleri nettir: mevzû ve zayıf rivayetlere dayanma, semâ-raks ve vecd gösterileri, hulûl ve ittihâd çağrışımlı şatahât, kesbi ve sebepleri terk edip tevekkül adına dilenciliğe yönelme, evlenmeyi ve ilim tahsilini küçümseyen aşırı zühd, şeyhe mutlak teslimiyetin şer'î ölçüyü aşması. Yöntemi, nakil ve akıl ölçütleriyle her iddianın Kitap ve Sünnet'e arzedilmesidir; müellif filozoflar, kelâmcılar, Bâtınîler ve halk dindarlığındaki sapmaları da aynı ölçütle eleştirir. Önemli bir nüans: İbnü'l-Cevzî tasavvufu topyekûn reddetmez — Sıfatü's-safve gibi eserlerinde ilk zâhidleri över — dolayısıyla eser dıştan değil içeriden bir ıslah tenkididir; buna karşılık günümüzde çoğu kez bağlamından koparılarak tasavvuf karşıtı genel bir delil gibi kullanılır ve sûfî çevrelerce aşırı genelleme yapmakla suçlanır. Dijital erişim: shamela.ws, app.turath.io; Türkçe çevirileri mevcuttur.