Fihrist
Projenin üç asıl hedefinin kamu yüzü: dijitalde erişilebilir tüm İslam tarihi
kaynaklarının envanteri (erişim yollarıyla), dijitalleşmemiş/kayıp eserlerin dünya dökümü
ve temel eserlerin içerik özetleri. İçerik, deponun docs/ katmanının kendisidir.
Hedef 1 — Dijital kaynak fihristi
Kur'an
Metin, meal, tefsir, kıraat, sesli arşivler, mushaf yazmaları, API'ler (~58 kaynak)
Hadis
Veritabanları, Kütüb-i Sitte, şerhler, ricâl/isnad, tahric araçları (~40 kaynak)
Klasik eserler
Turâs kütüphaneleri, açık korpuslar, fıkıh, kelâm, tasavvuf, siyer (~50 kaynak)
Yazma eserler ve arşivler
El yazması koleksiyonları, toplu kataloglar, Osmanlı arşivleri (~40 kaynak)
Akademik kaynaklar
Ansiklopediler, dergiler, veritabanları, tezler, sözlükler (~45 kaynak)
Dijital platformlar
API'ler, açık veri setleri, yapay zekâ projeleri, araçlar (~40 kaynak)
Hedef 2 — Dijitalde olmayanlar
Dijitalleşmemiş kaynaklar
Varlığı kayıtlı, dijital erişimi olmayan yazma koleksiyonları — dünya envanteri
Kayıp eserler
Kayıp metinler, iktibaslarla yaşayanlar, dijitalde olmayan basılı literatür
Hedef 3 — İçerik özetleri
İçerik: Kur'an ilimleri
Tefsir, ulûmü'l-Kur'ân ve kıraat eserlerinin içerik özetleri (~30 eser)
İçerik: Hadis ilmi
Hadis külliyatı, şerhler, usûl ve ricâl eserlerinin içerik özetleri (~30 eser)
İçerik: Fıkıh, kelâm, tasavvuf, tarih
Fıkıh, usûl, kelâm, tasavvuf ve siyer eserlerinin içerik özetleri (~50 eser)
Genel bakış
İslam Dini Dijital Kaynak Fihristi — Genel Bakış
Bu fihrist, İslam dini ile ilgili web üzerinde erişilebilir dijital kaynakların kapsamlı bir envanteridir. Hedef 1'in (dijitalde erişilebilir kaynakların fihristi ve erişim yolları) ilk sürümüdür. Tüm kaynaklar Temmuz 2026'da web araştırmasıyla doğrulanmıştır.
Bölümler
| Dosya | Kapsam | Kaynak sayısı (yaklaşık) |
|---|---|---|
| 01-kuran.md | Kur'an metni, meal, tefsir, kıraat, sesli arşivler, mushaf yazmaları, API'ler | ~58 |
| 02-hadis.md | Hadis veritabanları, Kütüb-i Sitte, şerhler, ricâl/isnad, tahric araçları, Şiî külliyat | ~40 |
| 03-klasik-eserler.md | Turâs kütüphaneleri (Şâmile vb.), açık korpuslar, fıkıh, kelâm, tasavvuf, siyer, dil ilimleri | ~50 |
| 04-yazma-eserler-arsivler.md | El yazması koleksiyonları (Türkiye + dünya), toplu kataloglar, Osmanlı arşivleri | ~40 |
| 05-akademik-kaynaklar.md | Ansiklopediler, dergiler, veritabanları, tezler, sözlükler, eğitim, İslam sanatı | ~45 |
| 06-dijital-platformlar.md | API'ler, açık veri setleri, yapay zeka projeleri, dijital beşerî bilimler araçları | ~40 |
| 07-dijitallesmemis-kaynaklar.md | (Hedef 2) Dijitalleşmemiş yazma koleksiyonlarının dünya envanteri, bölge bölge erişim yolları | ~50 koleksiyon |
| 08-kayip-eserler.md | (Hedef 2) Kayıp eserler, iktibaslarla yaşayan metinler, dijitalde olmayan basılı literatür | — |
Toplam: ~270 doğrulanmış dijital kaynak + Hedef 2 envanterleri.
Ayrıca docs/icerik/ altında (Hedef 3) temel eserlerin içerik özetleri yer alır: Kur'an ilimleri (~30 eser), hadis ilmi (~30 eser), fıkıh-kelâm-tasavvuf-tarih (~50 eser).
Ekosistemin Omurgası (En Kritik Kaynaklar)
Projenin ileri hedefleri (veri toplama, içerik özetleme, bilgi hazinesi oluşturma) için temel altyapı niteliğindeki kaynaklar:
- Metin verisi: Tanzil (Kur'an metni standardı) → QUL/Quranic Universal Library (tümleşik Kur'an verisi) → OpenITI (1,46 milyar kelimelik makine-okur klasik külliyat) → Şâmile/Turath (29.000+ kitap, JSON erişimli)
- Hadis verisi: Sunnah.com API + Gawâmi'u'l-Kelim (828.000+ hadis, 70.000 râvi) + Dorar.net (sıhhat hükümleri) + LK Hadith Corpus (yapılandırılmış açık veri)
- Yazma eserler: portal.yek.gov.tr (~635.000 kayıt, ~400.000 dijital eser — dünyanın en büyük İslami yazma platformu, Türkiye) + FIHRIST + Qalamos + vHMML + al-Furqān World Survey (küresel envanter: 106 ülkede ~1,5 milyon yazma)
- Türkçe referans: TDV İslâm Ansiklopedisi (~17.000 madde) + İSAM veritabanları (80.000+ makale künyesi) + Diyanet platformları
- Akademik katman: Brill (EI2/EI3, Brockelmann) + Index Islamicus + DergiPark/YÖK Tez + Corpus Coranicum
Erişim Durumu Özeti
- Kaynakların büyük çoğunluğu (yaklaşık %85) tamamen ücretsiz ya da ücretsiz üyelikle erişilebilir.
- Abonelik/kurumsal erişim gerektirenler ağırlıkla Batı akademik yayıncılarıdır (Brill, JSTOR, ProQuest, Oxford); Türkiye'de üniversite mensupları ULAKBİM EKUAL üzerinden erişebilir.
- Erişimi kırılgan/dalgalı kaynaklar notlarla işaretlenmiştir (ör. al-mostafa.com, almeshkat.net, el-Ezher dijital projesi, British Library'nin 2023 siber saldırısı sonrası durumu).
Hedef 2 İçin Ön Tespitler (Dijitalde Olmayan Kaynaklar)
Araştırma sırasında tespit edilen, varlığı kayıtlı olup dijital erişimi olmayan veya eksik olan başlıca alanlar:
- Topkapı Mushafı: tam açık dijital sürümü yok (yalnız IRCICA tıpkıbasımı).
- Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi (13.405 yazma): toplu dijital portalı henüz yok.
- el-Ezher yazmaları: hedeflenen 42.000 yazmadan ~16.000'i tarandı; proje yarım.
- Karaviyyîn ve Hasaniyye kütüphaneleri (Fas): ağırlıkla yerinde erişim.
- Mektebetü'l-Haremi'l-Mekkî: 6.500 orijinal yazma; dijital kopyalar yalnız yerinde.
- Fuat Sezgin'in GAS'ı: resmî dijital sürümü yok.
- al-Furqān World Survey: 106 ülkede ~1,5 milyon yazmanın envanteri — dijitalleştirilmemiş kaynakların sistematik takibi için başlangıç noktası.
- Türkçe açık veri boşluğu: Diyanet'in halka açık resmî API'si yok; Türkçe meallerin açık lisanslı toplu dökümü eksik.
Kullanım Notları
- Her bölümdeki kaynaklarda ad, URL, dil, içerik kapsamı, erişim şekli ve özel notlar verilmiştir.
- Dijital metinler her zaman tenkitli neşirle birebir olmayabilir; akademik atıflarda basılı nüsha kontrolü önerilir.
- Yapay zeka tabanlı kaynaklar (chatbot vb.) bilgi keşfi içindir; fetva niteliğinde kullanılmamalıdır.
- Veri setlerinde lisanslar set bazında değişir; yeniden kullanım öncesi tek tek doğrulanmalıdır.