← Fihrist · Hedef 1 — Dijital kaynak fihristi

İçindekiler

1. Türkiye — Yazma Eser Kurumları
2. Avrupa ve Kuzey Amerika Koleksiyonları
3. Orta Doğu ve İslam Dünyası Kütüphaneleri
4. Toplu Kataloglar ve Portallar
5. Osmanlı Arşivleri ve Osmanlıca Süreli Yayınlar
6. Dijitalleştirme Projeleri, Mikrofilm Arşivleri ve Araştırma Araçları
Öne Çıkan Tespitler

Yazma Eserler (El Yazmaları) ve Tarihî Arşivler Dijital Kaynak Fihristi

Aşağıdaki kaynakların tamamı web araştırmasıyla doğrulanmıştır (Temmuz 2026). Koleksiyon büyüklükleri kurumların kendi beyanlarına ve güncel haber/akademik kaynaklara dayanır.

1. Türkiye — Yazma Eser Kurumları

1.1 Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) Portalı

URL: https://portal.yek.gov.tr (kurumsal site: https://www.yek.gov.tr)
Ülke/Kurum: Türkiye, Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı TÜYEK
Büyüklük: 24 kütüphaneye ait 252 koleksiyondan ~600.000–635.000 yazma ve nadir basma eser kaydı; ~400.000 eserin dijital görüntüsü çevrimiçi
Erişim: Ücretsiz üyelikle çevrimiçi görüntüleme; yurt içi araştırmacılara 5.000 sayfaya kadar yüksek çözünürlüklü kopya ücretsiz
Not: Türkiye'deki İslami yazmalar için tek merkezî kapı. Süleymaniye, Millet, Konya Bölge, Manisa, Kütahya vb. tüm TÜYEK kütüphaneleri buradan taranır. Ayrıca tahkikli neşirlerin ücretsiz PDF'leri için: https://ekitap.yek.gov.tr

1.2 Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi

URL: https://suleymaniye.yek.gov.tr (dijital erişim portal.yek.gov.tr üzerinden)
Ülke/Kurum: Türkiye, İstanbul (TÜYEK'e bağlı)
Büyüklük: ~67.000–70.000 cilt yazma (dünyanın en büyük İslami yazma koleksiyonlarından biri); toplam ~115.000 eser
Erişim: Ücretsiz üyelikle çevrimiçi; yerinde araştırma salonu mevcut
Not: Tefsir, hadis, fıkıh, kelam, tasavvuf alanlarında dünyadaki en zengin tek çatı koleksiyonu; neredeyse tamamı dijitalleştirilmiş durumda.

1.3 Millet Yazma Eser Kütüphanesi (Ali Emîrî)

URL: http://millet.yek.gov.tr (dijital erişim portal.yek.gov.tr üzerinden)
Ülke/Kurum: Türkiye, İstanbul-Fatih (TÜYEK'e bağlı)
Büyüklük: ~7.000 yazma (3.704 Arapça, 2.757 Türkçe, 509 Farsça); TÜYEK veri tabanında Millet kayıtlı toplam 86.416 eser
Erişim: Ücretsiz üyelikle çevrimiçi
Not: Ali Emîrî Efendi koleksiyonu; Dîvânu Lugâti't-Türk'ün tek nüshasının evi.

1.4 İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi

URL: https://kutuphane.istanbul.edu.tr (Nadir Eserler; dijital katalog NEK sistemi üzerinden)
Ülke/Kurum: Türkiye, İstanbul Üniversitesi
Büyüklük: 55.000+ cilt yazma/nadir basma; 8.000 yazma eser (~1.020.000 görüntü) açık erişimde; ayrıca II. Abdülhamid albümleri (911 albüm, ~36.000 fotoğraf)
Erişim: Açık erişim (üyelikle); yerinde araştırma mümkün
Not: Yıldız Sarayı'ndan gelen koleksiyon; tıp, astronomi, coğrafya yazmaları ve minyatürlü nüshalar bakımından çok zengin.

1.5 Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi

URL: https://www.millisaraylar.gov.tr (Milli Saraylar İdaresi bünyesinde)
Ülke/Kurum: Türkiye, İstanbul
Büyüklük: 13.405 Arapça, Türkçe, Farsça yazma
Erişim: Ağırlıklı olarak yerinde/izinle; toplu dijital portalı henüz yok, bazı eserler yayın ve sergilerle erişilebilir
Not: Hz. Peygamber'e nispet edilen mektuplar, en erken Kur'an nüshaları (Topkapı Mushafı) ve saray sanat atölyesi ürünü minyatürlü yazmalar burada.

1.6 Milli Kütüphane Dijital Kütüphanesi

URL: https://dijital-kutuphane.mkutup.gov.tr
Ülke/Kurum: Türkiye, Ankara
Büyüklük: On binlerce yazma, Osmanlıca süreli yayın ve nadir eser görüntüsü
Erişim: Ücretsiz üyelikle çevrimiçi
Not: Türkiye Yazmaları Toplu Kataloğu (TÜYATOK) birikimi ve Osmanlıca gazete/dergi koleksiyonu için önemli.

2. Avrupa ve Kuzey Amerika Koleksiyonları

2.1 Qatar Digital Library (British Library / Katar Ortaklığı)

URL: https://www.qdl.qa
Ülke/Kurum: Katar Milli Kütüphanesi + British Library ortaklığı
Büyüklük: 2 milyondan fazla dijital sayfa; British Library'nin Arapça ilmî yazmalarından 290+ nüsha (tıp, astronomi, matematik) tam görüntülü
Erişim: Tamamen ücretsiz, üyeliksiz; arayüz Arapça/İngilizce
Not: Körfez tarihine dair İngiliz arşiv belgeleri (India Office Records) + Arapça bilim yazmaları. British Library'nin kendi "Digitised Manuscripts" sistemi Ekim 2023 siber saldırısından beri kademeli olarak yeniden açılıyor; QDL bu saldırıdan etkilenmedi.

2.2 Gallica — Bibliothèque nationale de France

URL: https://gallica.bnf.fr
Ülke/Kurum: Fransa, BnF (Paris)
Büyüklük: BnF'nin ~7.000+ Arapça yazmasının (Arabe ve Supplément arabe fonları) binlercesi dijital; Farsça ve Türkçe fonlar da kısmen çevrimiçi
Erişim: Tamamen ücretsiz, üyeliksiz; IIIF destekli
Not: En erken Kur'an nüshalarından Codex Parisino-petropolitanus dahil; de Slane, Blochet ve Vajda katalogları da Gallica'da taranabilir.

2.3 Leiden Üniversitesi Kütüphaneleri Dijital Koleksiyonları

URL: https://digitalcollections.universiteitleiden.nl
Ülke/Kurum: Hollanda, Leiden
Büyüklük: ~4.000 Arapça yazma (toplam ~6.500 Şark yazması); 2.000+ obje çevrimiçi; Yemen (Zeydî) yazmalarının tamamı dijitalleştirildi
Erişim: Ücretsiz
Not: Avrupa'nın en eski oryantalist koleksiyonlarından (Scaliger, Erpenius, Snouck Hurgronje fonları).

2.4 Qalamos + Berlin Staatsbibliothek

URL: https://www.qalamos.net (Berlin dijital nüshalar: https://digital.staatsbibliothek-berlin.de)
Ülke/Kurum: Almanya (Berlin Devlet Kütüphanesi öncülüğünde ulusal portal)
Büyüklük: Almanya'daki Şark yazmalarının merkezî üstverisi; on binlerce Arapça, Farsça, Osmanlı Türkçesi yazma kaydı + 8.200 minyatür/tezhip kaydı; retro-konversiyon ile ~32.000 yeni kayıt ekleniyor
Erişim: Ücretsiz
Not: 2022'de açılan "Orient-Digital" projesinin devamı; Almanya için FIHRIST muadili ve dijital görüntülere doğrudan bağlantılı.

2.5 Cambridge Digital Library — İslami Yazmalar

URL: https://cudl.lib.cam.ac.uk/collections/islamic
Ülke/Kurum: İngiltere, Cambridge Üniversitesi
Büyüklük: 5.000+ eserlik İslami koleksiyondan seçme nüshalar tam dijital (erken Kur'an fragmanları, E.G. Browne koleksiyonu vb.)
Erişim: Ücretsiz, IIIF destekli

2.6 Digital Bodleian — Oxford

URL: https://digital.bodleian.ox.ac.uk (Arapça koleksiyon: /collections/arabic/)
Ülke/Kurum: İngiltere, Oxford Üniversitesi
Büyüklük: ~2.350 Arapça, ~2.530 Farsça, ~480 Türkçe yazmadan seçmeler dijital (Arapça koleksiyonda 80+ önemli nüsha ve harita)
Erişim: Ücretsiz
Not: Avrupa'nın en önemli İslami yazma koleksiyonlarından; katalog kayıtları FIHRIST'te.

2.7 DigiVatLib — Vatikan Apostolik Kütüphanesi

URL: https://digi.vatlib.it
Ülke/Kurum: Vatikan
Büyüklük: Vat.arabo, Vat.turco, Vat.persiano fonlarından binlerce nüsha dijitalleştirildi (toplam 80.000 yazmalık kütüphanenin sürekli büyüyen dijital kısmı)
Erişim: Ücretsiz, IIIF destekli
Not: Erken Kur'an nüshaları ve Hristiyan-Arap literatürü için de önemli.

2.8 Chester Beatty Dijital Koleksiyonları

URL: https://chesterbeatty.ie/collections/ (görüntüleyici: viewer.chesterbeatty.ie)
Ülke/Kurum: İrlanda, Dublin
Büyüklük: 2.650 Arapça, ~330 Farsça (sanat değeri çok yüksek), ~160 Türkçe yazma; Arapça yazmaların ~%87'si çevrimiçi
Erişim: Ücretsiz
Not: İbn Bavvab Kur'an'ı ve en önemli minyatürlü nüshalardan bazıları burada.

2.9 Princeton — Manuscripts of the Islamic World (DPUL)

URL: https://dpul.princeton.edu/islamicmss
Ülke/Kurum: ABD, Princeton Üniversitesi
Büyüklük: ~9.500 İslami yazma (20.000+ metin) — Kuzey Amerika'nın en büyük koleksiyonu; 1.200+ nüsha tam dijital
Erişim: Ücretsiz
Not: Çekirdeği Garrett Koleksiyonu (1942); Yemen kökenli nüshalar bakımından zengin.

2.10 Michigan Üniversitesi İslami Yazmalar (HathiTrust)

URL: https://guides.lib.umich.edu/islamicmsstudies (koleksiyon: HathiTrust "Islamic Manuscripts (Michigan)")
Ülke/Kurum: ABD, University of Michigan
Büyüklük: 1.042 cilt tamamı dijital, tam indirilebilir
Erişim: Ücretsiz, üyeliksiz indirme
Not: Michigan'ın "Islamic Manuscript Studies" araştırma rehberi, dünyadaki dijital İslami yazma koleksiyonlarının en iyi güncel dizinlerinden biridir — fihrist çalışması için ayrıca kaynak olarak kullanılabilir.

2.11 The Digital Walters / Walters Art Museum

URL: https://www.thedigitalwalters.org ve https://manuscripts.thewalters.org
Ülke/Kurum: ABD, Baltimore
Büyüklük: Koleksiyonun ~%45'i dijital; yüzlerce İslami yazma (özellikle sanatlı Kur'an ve minyatürlü nüshalar)
Erişim: Tamamen ücretsiz, CC0 lisansıyla yüksek çözünürlüklü arşiv görüntüsü
Not: Telif kaygısı olmadan yayın/eğitimde kullanılabilecek ender koleksiyonlardan.

2.12 Library of Congress — İslami Koleksiyonlar

URL: https://www.loc.gov/collections/islamic-manuscripts-from-mali/ ve https://www.loc.gov/collections/selections-of-arabic-persian-and-ottoman-calligraphy/
Ülke/Kurum: ABD, Washington
Büyüklük: Mali/Timbuktu'dan 30+ yazma; ~355 Arapça-Farsça-Osmanlıca hat/kaligrafi parçası; ~1.300 yazmalık Mansûrî (Ezher) koleksiyonu kataloglu
Erişim: Ücretsiz
Not: Harvard ile İslam hukuku koleksiyonları dijitalleştirme iş birliği sürüyor.

3. Orta Doğu ve İslam Dünyası Kütüphaneleri

3.1 King Saud Üniversitesi — Makhtota (المخطوطات)

URL: https://makhtota.ksu.edu.sa
Ülke/Kurum: Suudi Arabistan, Riyad
Büyüklük: 11.000+ Arapça/İslami yazma tam görüntülü
Erişim: Tamamen ücretsiz, Arapça/İngilizce arayüz
Not: Arap dünyasının en büyük açık erişimli üniversite yazma platformlarından.

3.2 Mektebetü'l-Haremi'l-Mekkî (Mescid-i Haram Kütüphanesi)

URL: Müstakil dijital portalı yok; Haremeyn İdaresi (gph.gov.sa) bünyesinde
Ülke/Kurum: Suudi Arabistan, Mekke
Büyüklük: 6.500 orijinal yazma + ~70.000 dijital yazma kopyası; 150.000+ eser
Erişim: Ağırlıklı yerinde; dijital kopyalar kütüphane içinde araştırmacılara açık
Not: Abbasi halifesi Mehdî dönemine (H.160) uzanan tarihçesiyle İslam dünyasının en eski kütüphanelerinden.

3.3 el-Ezher Kütüphanesi Dijital Projesi

URL: alazharonline.org (proje portalı; erişim durumu değişken)
Ülke/Kurum: Mısır, Kahire (Dubai/Şeyh Muhammed b. Râşid fonuyla)
Büyüklük: Hedef 42.000 yazma (~6 milyon sayfa); ~16.000 yazma (3+ milyon sayfa) tarandı, ancak proje tamamlanmadan yavaşladı
Erişim: Kısmi/dalgalı çevrimiçi erişim; yazmaların önemli kısmı yerinde
Not: Ezher yazma kataloğu Internet Archive'da ücretsiz taranabilir durumda. Mısır için ayrıca Dârü'l-Kütüb (Mısır Milli Kütüphanesi) yazmaları LoC iş birliğiyle kısmen dijitalleştirilmiştir.

3.4 İran Meclis (Şûra) Kütüphanesi

URL: https://www.ical.ir (dijital kütüphane modülü üzerinden)
Ülke/Kurum: İran, Tahran
Büyüklük: Yazma koleksiyonunun tamamı dijitalleştirilmiş durumda (on binlerce nüsha)
Erişim: Ücretsiz/üyelikle; arayüz Farsça (yurt dışından erişimde zaman zaman kısıt olabilir)
Not: Şiî literatürü ve Kaçar dönemi arşivi için birincil merkez. İran dijital yazma ekosistemi için The Digital Orientalist'in "Digital Humanities and Manuscript Archives in Iran" rehberi iyi bir başlangıçtır.

3.5 Âsitân-ı Kuds-i Razavî Merkez Kütüphanesi

URL: https://library.razavi.ir (dijital bölüm: digital.aqr.ir)
Ülke/Kurum: İran, Meşhed
Büyüklük: 100.000+ yazma, 25.000 taşbaskı; ~3 milyon dijital kaynak (yazma, belge, harita)
Erişim: Üyelikle çevrimiçi + yerinde; bir kısmı ücretsiz
Not: İmam Rıza türbesi vakfı; Safevî dönemi idari belgeleri UNESCO Dünya Belleği'nde. Tahran'daki Melik (Malek) Milli Kütüphanesi de (malekmuseum.org) dijital yazma sunar.

3.6 Cuma el-Mâcid Kültür ve Miras Merkezi (Juma Al Majid Center)

URL: https://www.almajidcenter.org
Ülke/Kurum: BAE, Dubai
Büyüklük: 3.000+ orijinal yazma; dünya çapında toplanmış dijital/mikrofilm kopyalarla ~1 milyon varak dijital görüntü; 460.000 kitaplık kütüphane
Erişim: Öğrenci ve araştırmacılara ücretsiz (kayıtla)
Not: Dünyanın dört bir yanındaki (Balkanlar, Afrika, Orta Asya dahil) yazmaların kopyalarını toplayan en büyük özel merkez; restorasyon laboratuvarıyla da ünlü.

3.7 Fas Milli Kütüphanesi (BNRM) ve Mağrib Koleksiyonları

URL: http://www.bnrm.ma
Ülke/Kurum: Fas, Rabat
Büyüklük: ~12.000 yazmalık ulusal koleksiyon; dijitalleştirme devam ediyor
Erişim: Katalog çevrimiçi; görüntüler kısmen çevrimiçi/yerinde
Not: Karaviyyîn (Fes) ve Hasaniyye (Kraliyet) kütüphaneleri ağırlıklı olarak yerinde erişimlidir. Moritanya yazmaları için aşağıdaki OMAR projesi Mağrib alanının en iyi açık dijital kaynağıdır.

3.8 OMAR — Oriental Manuscript Resource (Moritanya Yazmaları)

URL: https://omar.ub.uni-freiburg.de
Ülke/Kurum: Almanya, Freiburg Üniversitesi (kaynak: IMRS, Nouakchott-Moritanya)
Büyüklük: ~2.500 Arapça yazma, 134.000 görüntü (mikrofilmden)
Erişim: Tamamen ücretsiz
Not: Batı Afrika/Sahra İslam ilim geleneği için eşsiz.

4. Toplu Kataloglar ve Portallar

4.1 FIHRIST — İslam Dünyası Yazmaları Toplu Kataloğu

URL: https://www.fihrist.org.uk
Ülke/Kurum: İngiltere/İrlanda (Oxford & Cambridge öncülüğünde 20+ kurum)
Büyüklük: On binlerce yazma kaydı (2011'de 10.000 metinle başladı, sürekli büyüyor); 7.-19. yüzyıl
Erişim: Ücretsiz katalog (görüntüler ilgili kurumların sitelerinde)
Not: İngiltere-İrlanda'daki İslami yazmalar için ilk başvuru noktası; TEI tabanlı, açık veri.

4.2 vHMML — Hill Museum & Manuscript Library

URL: https://www.vhmml.org (kurum: https://hmml.org)
Ülke/Kurum: ABD, Minnesota (Saint John's Üniversitesi)
Büyüklük: Ortaklarıyla ~450.000 yazma fotoğraflandı, 145.000+ katalog kaydı; büyük bir İslami bölüm (Arapça, Farsça, Urduca, Afrika dilleri — Mali, Yemen, Irak, Suriye, Kudüs koleksiyonları dahil)
Erişim: Ücretsiz üyelikle tam görüntü
Not: Savaş/afet riski altındaki Orta Doğu ve Afrika koleksiyonlarının "kurtarma dijitalleştirmesi"nde dünya lideri.

4.3 Al-Furqān Dijital Kütüphanesi (al-Furqan Islamic Heritage Foundation)

URL: https://digitallibrary.al-furqan.com
Ülke/Kurum: İngiltere, Londra
Büyüklük: ~165.000 yazma kaydı; "World Survey of Islamic Manuscripts": 106 ülkede 2.500+ koleksiyonda ~1,5 milyon yazmanın envanteri; ~1.800 basılı katalog
Erişim: Katalog/veri tabanı üyelikle (bir kısmı ücretli); yayınlar satışta
Not: "Dünyada hangi yazma nerede?" sorusunun en kapsamlı cevabı; Mekke-Medine tarihi (el-Furkān) yayınlarıyla da önemli.

4.4 Islamic Manuscripts (islamicmanuscripts.info)

URL: https://www.islamicmanuscripts.info
Ülke/Kurum: Hollanda (Prof. Jan Just Witkam'ın kişisel akademik sitesi)
Büyüklük: Yüzlerce katalog, makale ve Leiden koleksiyon envanterinin PDF'leri
Erişim: Ücretsiz
Not: Yazma eser kodikolojisi ve katalogları için vazgeçilmez referans deposu.

4.5 e-corpus

URL: https://www.e-corpus.org
Ülke/Kurum: Fransa, Arles (Centre de Conservation du Livre)
Büyüklük: Akdeniz havzasından binlerce belge; aralarında Suriye, Fas, Türkiye kaynaklı İslami yazmalar
Erişim: Ücretsiz
Not: Avro-Akdeniz ortak mirası portalı; küçük koleksiyonların tek erişim noktası olabiliyor.

4.6 The Islamic Manuscript Association (TIMA)

URL: https://www.islamicmanuscript.org
Ülke/Kurum: İngiltere, Cambridge
Büyüklük: Katalog ve kaynak dizinleri (koleksiyon değil, meslek kuruluşu)
Erişim: Kaynak listeleri ücretsiz; üyelik ayrıca mevcut
Not: Dünya yazma katalogları ve dijital koleksiyon bağlantılarının derli toplu dizini; koruma standartları yayımlar.

5. Osmanlı Arşivleri ve Osmanlıca Süreli Yayınlar

5.1 T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı (Osmanlı Arşivi)

URL: https://katalog.devletarsivleri.gov.tr (kurum: https://www.devletarsivleri.gov.tr)
Ülke/Kurum: Türkiye, İstanbul (Kağıthane) ve Ankara
Büyüklük: ~95 milyon Osmanlı belgesi; 30+ milyon belge görüntüsü dijital ortamda taranabilir
Erişim: Katalog taraması ücretsiz üyelikle çevrimiçi; belgeler çevrimiçi görüntülenir, indirme ücretlidir; yerinde araştırma ücretsiz
Not: İslam ve Osmanlı tarihi araştırmalarının bel kemiği (mühimme defterleri, şeriye sicilleri, vakıf kayıtları vb.).

5.2 İSAM Kütüphanesi ve Veri Tabanları

URL: https://kutuphane.isam.org.tr ve http://ktp.isam.org.tr
Ülke/Kurum: Türkiye, İstanbul (TDV İslâm Araştırmaları Merkezi)
Büyüklük: Osmanlıca Makaleler VT: 36.323 makale tam metin PDF; İlahiyat Makaleleri VT: 80.000 künye, 75.000 tam metin; ayrıca Osmanlı Salnameleri, Risaleler, Dokümantasyon (TDV İslâm Ansiklopedisi dosyaları) veri tabanları
Erişim: Tamamen ücretsiz açık erişim
Not: Türkçe İslami ilimler literatürü için en önemli tek adres; TDV İslâm Ansiklopedisi (islamansiklopedisi.org.tr) ile birlikte kullanılmalı.

5.3 İBB Atatürk Kitaplığı

URL: https://ataturkkitapligi.ibb.gov.tr
Ülke/Kurum: Türkiye, İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Büyüklük: Binlerce yazma, Osmanlıca gazete/dergi, harita, kartpostal dijital ortamda
Erişim: Ücretsiz üyelikle çevrimiçi
Not: Osmanlıca süreli yayınlar için Türkiye'deki en pratik açık koleksiyonlardan.

5.4 SALT Araştırma

URL: https://saltresearch.org
Ülke/Kurum: Türkiye, İstanbul
Büyüklük: Yüz binlerce belge/fotoğraf; Osmanlı Bankası arşivi, kişi ve kurum arşivleri
Erişim: Ücretsiz
Not: Geç Osmanlı toplumsal-iktisadi tarihi için zengin görsel/belgesel arşiv.

5.5 Hakkı Tarık Us Koleksiyonu (Osmanlıca Süreli Yayınlar)

URL: http://www.tufs.ac.jp/common/fs/asw/tur/htu/
Ülke/Kurum: Japonya, Tokyo Yabancı Diller Üniversitesi (koleksiyon: Beyazıt/İstanbul)
Büyüklük: Binlerce Osmanlıca gazete ve dergi sayısı dijital
Erişim: Ücretsiz
Not: Osmanlıca basın tarihi için dünyadaki en önemli dijital koleksiyonlardan.

5.6 IRCICA Kütüphanesi (İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi)

URL: https://library.ircica.org
Ülke/Kurum: İKT/OIC — İstanbul
Büyüklük: Osmanlı dönemi fotoğraf arşivi (Yıldız albümleri), nadir eserler ve İslam şehirleri belgeleri
Erişim: Katalog ücretsiz; koleksiyonlar kısmen çevrimiçi, kısmen yerinde
Not: İslam dünyası bilim-sanat bibliyografyaları da yayımlar.

6. Dijitalleştirme Projeleri, Mikrofilm Arşivleri ve Araştırma Araçları

6.1 HathiTrust Digital Library

URL: https://www.hathitrust.org
Ülke/Kurum: ABD (üniversite konsorsiyumu)
Büyüklük: Michigan İslami yazmaları (1.042 cilt) dahil milyonlarca cilt; telif dışı Arapça/Osmanlıca matbu eserler
Erişim: Telif dışı eserler ücretsiz tam görüntü/indirme
Not: Yazma + erken matbu İslami literatürün birlikte arandığı ender platform.

6.2 Internet Archive — İslami Yazma ve Katalog Koleksiyonları

URL: https://archive.org
Ülke/Kurum: ABD (kâr amacı gütmeyen)
Büyüklük: El-Ezher yazma katalogları dahil binlerce taranmış katalog, yazma kopyası ve Osmanlıca matbu eser
Erişim: Ücretsiz
Not: Resmî portalı olmayan birçok koleksiyonun fiilî erişim noktası.

6.3 Michigan "Islamic Manuscript Studies" Araştırma Rehberi

URL: https://guides.lib.umich.edu/islamicmsstudies/onlinecollections
Ülke/Kurum: ABD, University of Michigan
Büyüklük: Dünyadaki dijital İslami yazma koleksiyonlarının sürekli güncellenen dizini (yüzlerce bağlantı)
Erişim: Ücretsiz
Not: Bu fihrist çalışmasının "üst dizini" olarak kullanılabilecek en güvenilir akademik rehber. Benzeri: Penn Libraries Middle Eastern Studies rehberi (guides.library.upenn.edu) ve MELCom International "Digitised Manuscripts" listesi (melcominternational.org).

6.4 Hazine (hazine.info)

URL: https://hazine.info
Ülke/Kurum: Uluslararası akademik girişim
Büyüklük: Orta Doğu araştırmaları için arşiv/kütüphane tanıtım rehberleri (Chester Beatty, Süleymaniye vb. kullanım kılavuzları)
Erişim: Ücretsiz
Not: "Bu arşive nasıl gidilir, nasıl çalışılır?" sorusuna pratik cevaplar veren tek kaynak türü.

Öne Çıkan Tespitler

Türkiye için tek kapı portal.yek.gov.tr'dir: ~635.000 kayıt ve ~400.000 dijital eserle dünyanın en büyük İslami yazma dijital platformu; Süleymaniye, Millet ve taşra yazma kütüphanelerinin tamamını kapsar ve ücretsizdir.
British Library'nin kendi dijital yazma sunucusu 2023 siber saldırısı sonrası hâlâ kademeli açılıyor; BL Arapça yazmaları için güncel erişim yolu Qatar Digital Library'dir.
El-Ezher dijital projesi yarım kalmıştır (hedef 42.000, taranan ~16.000); erişim durumu değişken olduğundan fihristte bu notla verilmelidir.
Toplu arama için hiyerarşi önerisi: önce FIHRIST (İngiltere-İrlanda) → Qalamos (Almanya) → vHMML (risk altındaki koleksiyonlar) → al-Furqān World Survey (küresel envanter).
Telifsiz görsel kullanımı gerekiyorsa ilk adres The Digital Walters (CC0), ardından Gallica ve DigiVatLib'dir.

← Klasik eserler Akademik kaynaklar →