← Fihrist · Hedef 1 — Dijital kaynak fihristi

İçindekiler

1. Açık Veri Setleri (GitHub / Kaggle / HuggingFace / Tanzil)
2. API Servisleri
3. Masaüstü / Mobil Uygulama Ekosistemi
4. Yapay Zeka Projeleri (LLM/RAG, OCR, Konuşma)
5. Dijital Beşerî Bilimler Araçları
6. Multimedya Arşivleri
7. Türkçe Dijital Platformlar
8. Topluluk Kaynakları ve "Awesome" Listeleri
Genel Değerlendirme Notları

Modern Dijital Platformlar, API'ler, Açık Veri Setleri ve Yazılım Araçları

Not: Kur'an ve hadis API'leri 01-kuran.md ve 02-hadis.md dosyalarında ayrıntılı işlendiğinden burada özet düzeyde verilmiştir; bu bölümün odağı genel dijital ekosistem, veri setleri, yapay zeka ve dijital beşerî bilimler araçlarıdır. (Araştırma tarihi: Temmuz 2026)

1. Açık Veri Setleri (GitHub / Kaggle / HuggingFace / Tanzil)

1.1. Tanzil Projesi

URL: https://tanzil.net/download/
Tür: Veri seti (Kur'an metni)
İçerik: Uluslararası doğrulanmış Kur'an metni projesi; Osmanî (Uthmani), Imlâî (Simple) ve çeşitli varyantlarda UTF-8 metin; 100'ün üzerinde dilde meal dosyaları (https://tanzil.net/trans/). Medine Mushafı'na karşı elle doğrulanmıştır; corpus.quran.com dahil sayısız projenin temel metin kaynağıdır.
Erişim/Lisans: Ücretsiz, atıf ve metin bütünlüğü şartıyla serbest kullanım (Tanzil lisans koşulları).
Not: Hemen her Kur'an uygulamasının "altın standart" metin kaynağı.

1.2. QUL — Quranic Universal Library (Tarteel AI)

URL: https://qul.tarteel.ai/ — GitHub: https://github.com/TarteelAI/quranic-universal-library
Tür: Veri platformu + veri setleri
İçerik: Kur'an metni, mushaf sayfa düzenleri (layout), yüzlerce meal ve tefsir, kelime-kelime çeviri/morfoloji, kelime zamanlamalı (word-by-word timestamp) tilavet sesleri, hat/font dosyaları; JSON/SQLite indirmeleri.
Erişim/Lisans: Açık kaynak, ücretsiz üyelikle indirme; site kodu GitHub'da.
Not: 2024'te açılan, günümüzde Kur'an verisi için en kapsamlı tek merkez; topluluk katkısına açık (onay sistemli).

1.3. OpenITI Corpus (Open Islamicate Texts Initiative)

URL: https://openiti.org/ — GitHub: https://github.com/OpenITI (sürümler: OpenITI/RELEASE)
Tür: Açık metin korpusu
İçerik: 10.000'in üzerinde metin dosyası; 6.200+ eser, 2.500+ müellif (Arapça, Farsça, Osmanlıca metinler); mARkdown formatında makine-işlenebilir klasik İslami literatür. Metinlerin yaklaşık %45'i Şamile kaynaklıdır.
Erişim/Lisans: Açık erişim (CC lisansları), Zenodo üzerinden sürümlenmiş yayın.
Not: İslami metinler üzerinde hesaplamalı araştırmanın fiili standart korpusu; openiti Python kütüphanesiyle işlenebilir (https://github.com/OpenITI/openiti).

1.4. OpenITI MAKHZAN (OCR ground-truth veri seti)

URL: https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.465 (makale) — OpenITI GitHub org altında
Tür: Veri seti (OCR eğitim verisi)
İçerik: Arapça, Farsça, Osmanlı Türkçesi ve Urduca matbu ve yazma eserler için açık, işaretlenmiş (annotated) OCR "ground truth" verisi.
Erişim/Lisans: Açık erişim.
Not: Arap harfli OCR/HTR modeli eğitmek isteyenler için temel kaynak.

1.5. KITAB Text Reuse Data (metin yeniden kullanım verisi)

URL: https://kitab-project.org/data/download — GitHub: https://github.com/kitab-project-org
Tür: Veri seti + görselleştirme uygulaması
İçerik: OpenITI korpusundaki tüm eser çiftleri arasında passim ile tespit edilmiş metin ortaklıkları (TSV formatında); "explore" uygulamasıyla interaktif inceleme (https://github.com/kitab-project-org/explore).
Erişim/Lisans: Açık erişim.
Not: Hadis ve tarih literatüründe kaynak-aktarım ilişkilerini izlemek için eşsiz veri.

1.6. Fatwaset — Arapça Fetva Veri Seti

URL: https://www.mdpi.com/2306-5729/8/10/155 (veri makalesi, veri bağlantıları içinde)
Tür: Veri seti
İçerik: Güvenilir kurum ve âlim kaynaklarından derlenmiş ilk halka açık Arapça fetva veri seti; soru-cevap yapısında, sınıflandırma/özetleme/soru-cevap NLP görevleri için.
Erişim/Lisans: Akademik açık erişim.

1.7. HuggingFace İslami Veri Setleri (seçkiler)

URL örnekleri: https://huggingface.co/datasets/gurgutan/sunnah_ar_en_dataset • https://huggingface.co/datasets/meeAtif/hadith_datasets • https://huggingface.co/datasets/Buraaq/quran-audio-text-dataset
Tür: Veri setleri
İçerik: sunnah_ar_en_dataset: 14 temel hadis kitabından 50.000+ rivayet, Arapça-İngilizce paralel, kitap/bab/ravi meta verili. Kütüb-i Sitte JSON/CSV setleri (metin + çeviri + derece + referans). Kur'an ses-metin hizalı veri setleri.
Erişim/Lisans: Çoğunlukla açık (set bazında lisans kontrolü gerekli).
Not: HuggingFace'te "quran", "hadith", "islamic" aramalarıyla sürekli büyüyen bir havuz mevcut; RAG/chatbot projelerinin ana besleme kaynağı.

1.8. hadith-json (AhmedBaset)

URL: https://github.com/AhmedBaset/hadith-json (API'si: https://github.com/AhmedBaset/hadith-api)
Tür: Veri seti + API
İçerik: 17+ hadis kitabının (dokuz kitap dahil) yapılandırılmış JSON dökümü.
Erişim/Lisans: Açık kaynak, ücretsiz.

1.9. Tarteel Recitation Dataset

URL: https://openreview.net/pdf?id=TAdzPkgnnV8 (veri makalesi; tarteel.ai üzerinden)
Tür: Veri seti (ses)
İçerik: Kitle kaynaklı ilk büyük ölçekli Kur'an tilaveti ses veri seti: ~25.000 ses kaydı, 67+ saat, metin hizalı.
Erişim/Lisans: Araştırma amaçlı açık.
Not: Kur'an konuşma tanıma (ASR) modelleri için temel eğitim verisi.

1.10. Kaggle İslami Veri Setleri

URL: https://www.kaggle.com/datasets?search=quran • https://www.kaggle.com/datasets?search=hadith
Tür: Veri seti platformu
İçerik: Kur'an meal/kelime setleri, hadis koleksiyonları, ezan-namaz vakti verileri, İslami metin sınıflandırma yarışma verileri.
Erişim/Lisans: Ücretsiz (Kaggle hesabıyla; set bazında lisans değişir).

2. API Servisleri

2.1. AlAdhan API (Islamic Network)

URL: https://aladhan.com/prayer-times-api
Tür: API
İçerik: Şehir/koordinat/adres bazlı namaz vakitleri, aylık-yıllık takvimler, farklı hesaplama metotları (Diyanet dahil), kıble yönü ve hicri-miladi takvim dönüşüm uçları.
Erişim/Lisans: Ücretsiz, açık kaynak (GitHub: islamic-network), API anahtarı gerekmez.
Not: Günde on milyonlarca isteğe hizmet veren, en yaygın kullanılan namaz vakti API'si.

2.2. AlQuran.Cloud API (Islamic Network) — özet

URL: https://alquran.cloud/api
Tür: API + CDN
İçerik: Kur'an metni, mealler, tilavet sesleri; ayet/sure/cüz uçları. Ses/görsel CDN'i: https://cdn.islamic.network
Erişim/Lisans: Ücretsiz, açık kaynak.

2.3. Quran Foundation / Quran.com API (api.quran.com) — özet

URL: https://quran.com/en/developers — https://api-docs.quran.foundation/
Tür: API
İçerik: Quran.com'un doğrulanmış metin, meal, tefsir, kelime-kelime morfoloji verisi; OAuth2 ve MCP (Claude/ChatGPT entegrasyonu) desteği.
Erişim/Lisans: Ücretsiz (kayıt/anahtar gerekli), açık kaynak istemciler mevcut.

2.4. Sunnah.com API — özet

URL: https://sunnah.com/developers — GitHub: https://github.com/sunnah-com/api
Tür: API
İçerik: Büyük hadis koleksiyonları (Buhârî, Müslim vb.) metin + çeviri.
Erişim/Lisans: Ücretsiz; API anahtarı GitHub üzerinden issue açarak alınıyor.

2.5. fawazahmed0 Quran API & Hadith API (CDN tabanlı) — özet

URL: https://github.com/fawazahmed0/quran-api • https://github.com/fawazahmed0/hadith-api
Tür: API (statik, jsDelivr CDN)
İçerik: 90+ dilde 440+ Kur'an çevirisi; çok dilli, dereceli (grade) hadis verileri.
Erişim/Lisans: Tamamen ücretsiz, hız limiti yok, anahtar gerekmez (Unlicense/CC0 yaklaşımı).
Not: Sunucu gerektirmeyen projeler için pratik çözüm.

2.6. Islamic-APIs Derlemesi

URL: https://github.com/alihmada/Islamic-APIs
Tür: API kataloğu
İçerik: İslami uygulama geliştirmek için API'lerin (Kur'an, hadis, ezan, zikir vb.) derlenmiş listesi.
Erişim/Lisans: Açık kaynak liste.

2.7. SunnahSource

URL: https://www.sunnahsource.org/
Tür: API (ticari/freemium)
İçerik: Kur'an, hadis, klasik literatür ve İslami araç API'leri; geliştirici odaklı.
Erişim/Lisans: Freemium/ticari katmanlar.

2.8. Turath.io API / turath-sdk

URL: https://app.turath.io/ — SDK: https://github.com/ragaeeb/turath-sdk
Tür: Platform + gayriresmî SDK
İçerik: Şamile temelli devasa klasik Arapça kitap kütüphanesinin modern web/mobil arayüzü; kitap JSON dökümleri, meta veri ve katalog araması için TypeScript SDK.
Erişim/Lisans: Platform ücretsiz; SDK açık kaynak.

3. Masaüstü / Mobil Uygulama Ekosistemi

3.1. el-Mektebetü'ş-Şâmile (Maktaba Shamela)

URL: https://shamela.ws/
Tür: Masaüstü yazılım + web platformu + mobil uygulamalar
İçerik: 2005'ten beri geliştirilen, 29.000+ kitaplık en büyük ücretsiz Arapça-İslami dijital kütüphane: tefsir, hadis, fıkıh, tarih, dil, tabakat; tam metin arama, kitap ekleme/dışa aktarma.
Erişim/Lisans: Ücretsiz (Windows masaüstü + Android/iOS).
Not: OpenITI ve pek çok akademik korpusun ana kaynağı; ragaeeb/shamela gibi kütüphanelerle programatik erişim mümkün.

3.2. Ayat — KSU Electronic Moshaf (Kral Suud Üniversitesi)

URL: https://quran.ksu.edu.sa/ (masaüstü: https://quran.ksu.edu.sa/ayat/)
Tür: Web + masaüstü + mobil uygulama
İçerik: Elektronik mushaf; çok sayıda tilavet, meal (Türkçe dahil), tefsir, tekrar/ezber modu, çevrimdışı çalışma.
Erişim/Lisans: Ücretsiz; çapraz platform (Windows/macOS/Linux/Android/iOS).

3.3. Zekr

URL: https://zekr.org/
Tür: Masaüstü yazılım
İçerik: Açık platform Kur'an çalışma aracı; meal/tefsir eklentileri, arama.
Erişim/Lisans: Açık kaynak (GPL), ücretsiz.
Not: Aktif geliştirme durmuş olsa da açık kaynak Kur'an yazılımlarının klasiği.

3.4. Quran.com Mobil (Quran for Android / iOS)

URL: https://github.com/quran/quran_android — https://quran.com/
Tür: Mobil uygulama (açık kaynak)
İçerik: Mushaf görünümü, meal, tefsir, ses; 90+ dil.
Erişim/Lisans: Açık kaynak, ücretsiz.

3.5. Tarteel AI (uygulama)

URL: https://tarteel.ai/
Tür: Mobil uygulama (yapay zeka destekli)
İçerik: Yapay zeka ile tilavet takibi: okurken kelimeleri ekranda açar, hafızlık hatalarını (atlanan kelime, yanlış hareke) anlık işaretler.
Erişim/Lisans: Freemium (temel özellikler ücretsiz, premium abonelik).

4. Yapay Zeka Projeleri (LLM/RAG, OCR, Konuşma)

4.1. Ansari AI

URL: https://ansari.chat/ — Doküman: https://docs.ansari.chat/ — GitHub: https://github.com/ansari-project
Tür: Yapay zeka asistanı (LLM + RAG)
İçerik: Kur'an, hadis ve fıkıh ansiklopedileri dahil 18.000+ sayfalık kaynak üzerinde RAG ile çalışan İslami asistan; çok dilli (Türkçe dahil), Arapça morfolojik analiz. Waleed Kadous öncülüğünde.
Erişim/Lisans: Ücretsiz; backend ve frontend açık kaynak (bu alanda istisnai bir şeffaflık).

4.2. Kraken OCR

URL: https://kraken.re/ — GitHub: https://github.com/mittagessen/kraken
Tür: Yazılım aracı (OCR/HTR motoru)
İçerik: Sağdan-sola diller ve özellikle Arap harfli metinler için tasarlanmış açık kaynak OCR/el yazısı tanıma motoru; model eğitimi desteği.
Erişim/Lisans: Açık kaynak (Apache 2.0).

4.3. eScriptorium

URL: https://escriptorium.inria.fr/ (kurulabilir platform; https://gitlab.com/scripta/escriptorium)
Tür: Yazılım platformu (HTR/transkripsiyon)
İçerik: Kraken motoru üzerine kurulu, yazma eser transkripsiyonu ve model eğitimi için web arayüzü; OpenITI AOCP projesinin "dijital metin üretim hattının" temeli.
Erişim/Lisans: Açık kaynak, ücretsiz (kendi sunucunda kurulur).
Not: İslami yazma eser dijitalleştirme projelerinde fiili standart.

4.4. OpenITI AOCP (Arabic-script OCR Catalyst Project)

URL: https://openiti.org/projects/OpenITI%20AOCP%20Phase%20One.html
Tür: Araştırma/altyapı projesi
İçerik: Arap harfli metinler için uçtan uca açık OCR hattı; Kraken/eScriptorium tabanlı eğitilmiş modeller ve ground-truth üretimi (MAKHZAN ile bağlantılı).
Erişim/Lisans: Açık erişim.

4.5. İslami LLM/Chatbot Ekosistemi (genel)

URL: Genel bakış makalesi: https://arxiv.org/pdf/2601.06092 ("Islamic Chatbots in the Age of Large Language Models")
Tür: Araştırma alanı / proje ailesi
İçerik: Fetva chatbotları ve İslami soru-cevap sistemlerinin (Ansari, NurAI vb.) akademik değerlendirmesi; IslamicLegalBench gibi LLM değerlendirme setleri (https://arxiv.org/pdf/2602.21226).
Not: Fıkhi güvenilirlik ve kaynak gösterme, alanın temel tartışma konusu; fihriste "dikkatli kullanım" notuyla girmelidir.

5. Dijital Beşerî Bilimler Araçları

5.1. KITAB Project (Aga Khan University)

URL: https://kitab-project.org/
Tür: Araştırma platformu + araç seti
İçerik: Arapça metin geleneğinde aktarım ve metin yeniden kullanımını inceleyen proje; metodoloji dokümantasyonu, korpus istatistikleri, görselleştirmeler.
Erişim/Lisans: Açık erişim.

5.2. passim (metin yeniden kullanım tespiti)

URL: https://github.com/dasmiq/passim
Tür: Yazılım aracı
İçerik: Büyük korpuslarda paralel pasaj tespiti; KITAB, klasik Arapça için özel parametrelerle 300 kelimelik parçalar üzerinde çalıştırıyor.
Erişim/Lisans: Açık kaynak.

5.3. openiti Python Kütüphanesi

URL: https://github.com/OpenITI/openiti
Tür: Yazılım kütüphanesi
İçerik: OpenITI mARkdown metinlerini işleme, Şamile/HTML/TEI dönüştürücüleri, meta veri araçları.
Erişim/Lisans: Açık kaynak (MIT).

5.4. Quranic Arabic Corpus (corpus.quran.com)

URL: https://corpus.quran.com/
Tür: Dilbilimsel korpus + araç
İçerik: Kur'an'ın kelime kelime morfolojik ve sözdizimsel (dependency treebank) çözümlemesi; Java API; indirilebilir morfoloji verisi. Metin kaynağı Tanzil Uthmani.
Erişim/Lisans: GNU lisansı altında ücretsiz.

5.5. İsnad Analizi Araç ve Veri Setleri

URL: Multi-IsnadSet: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352340924004086 — IDHN (Islamicate Digital Humanities Network): https://idhn.org/
Tür: Veri seti + araştırma ağı
İçerik: Sahîh-i Müslim ravi zincirlerinin çoklu isnad ağ verisi; isnad ayrıştırma (NER/graf) modelleri; analizlerde NetworkX, Neo4j, Gephi, Cytoscape gibi genel graf araçları kullanılıyor. IDHN, dijital hadis çalışmaları konferans ve topluluğu.
Erişim/Lisans: Akademik açık erişim.

6. Multimedya Arşivleri

6.1. Muslim Central

URL: https://muslimcentral.com/ (podcast dizini: https://muslimcentral.com/podcasts)
Tür: Ses arşivi / podcast platformu
İçerik: 100+ konuşmacıdan İslami dersler, sohbetler, tilavetler; reklamsız ücretsiz podcast yayını.
Erişim/Lisans: Ücretsiz.

6.2. Internet Archive — İslami Ses/Video Koleksiyonları

URL: https://archive.org/details/audio
Tür: Arşiv platformu
İçerik: Binlerce İslami ders, tilavet, konferans kaydı; TDV İslâm Ansiklopedisi ciltlerinin taramaları dahil pek çok İslami yayının arşiv kopyaları.
Erişim/Lisans: Ücretsiz, kalıcı arşiv.

6.3. Diyanet TV ve Diyanet Radyo

URL: https://www.diyanet.tv/
Tür: Video/ses platformu
İçerik: Canlı yayın, hatim, dini programlar, ilahiyat söyleşileri; YouTube kanalı üzerinden geniş ders arşivi.
Erişim/Lisans: Ücretsiz.

6.4. EveryAyah / Islamic Network Ses CDN'i

URL: https://everyayah.com/ — https://cdn.islamic.network/
Tür: Ses verisi arşivi
İçerik: Onlarca karîden ayet-ayet bölünmüş tilavet MP3'leri; uygulama geliştiriciler için standart ses kaynağı.
Erişim/Lisans: Ücretsiz.

7. Türkçe Dijital Platformlar

7.1. Diyanet Kur'an-ı Kerim Portalı

URL: https://kuran.diyanet.gov.tr/ — Mushaf: https://mushaf.diyanet.gov.tr/
Tür: Web platformu
İçerik: Diyanet mushafı sayfa görünümü, Diyanet meali, tefsir (Kur'an Yolu), sesli tilavet, ayet arama.
Erişim/Lisans: Ücretsiz, resmî kaynak.

7.2. Diyanet Fetva ve Din İşleri Yüksek Kurulu Platformları

URL: https://fetva.diyanet.gov.tr/ — https://kurul.diyanet.gov.tr/ — https://diyk.diyanet.gov.tr/
Tür: Web platformu (soru-cevap/fetva)
İçerik: Binlerce güncel fetva, konu bazlı dini bilgilendirme, çevrimiçi soru gönderme (7/24 e-Fetva).
Erişim/Lisans: Ücretsiz, resmî.

7.3. e-Diyanet Mobil Uygulaması

URL: https://mobilhizmetler.diyanet.gov.tr/ (App Store / Google Play: "e-Diyanet")
Tür: Mobil uygulama
İçerik: Tek uygulamada Kur'an (mushaf, meal, tefsir), sahih hadis derlemesi, namaz vakitleri, kıble, fetva hattı erişimi; 6 dil, 8 ana modül.
Erişim/Lisans: Ücretsiz, resmî.

7.4. Diyanet Hutbe Arşivi

URL: https://dinhizmetleri.diyanet.gov.tr/ (Yayınlarımız → Hutbeler → Hutbe Arşivi)
Tür: Belge arşivi
İçerik: Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün yıllara göre cuma ve bayram hutbeleri arşivi (PDF).
Erişim/Lisans: Ücretsiz, resmî.

7.5. TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) Çevrimiçi

URL: https://islamansiklopedisi.org.tr/
Tür: Web platformu (ansiklopedi)
İçerik: 44 cilt + 2 ek ciltlik ansiklopedinin tamamı; madde arama, elektronik atıf, basılı sayfaların PDF'leri; mobil uyumlu tasarım.
Erişim/Lisans: Ücretsiz.
Not: Türkçe İslami araştırmaların en güvenilir referans kaynağının tam dijital sürümü.

7.6. kuranmeali.com

URL: https://www.kuranmeali.com/
Tür: Web platformu
İçerik: Onlarca Türkçe meali ayet ayet karşılaştırmalı görüntüleme; Dr. Muhammed Abay'ın hazırladığı Şeyh Hamdullah hattı Arapça metin, özel Türkçe transkript; kelime arama.
Erişim/Lisans: Ücretsiz.
Not: Benzer karşılaştırma siteleri: https://mealler.org/, https://www.kuranvemeali.com/

8. Topluluk Kaynakları ve "Awesome" Listeleri

8.1. Islamic Network (GitHub organizasyonu)

URL: https://github.com/islamic-network — https://islamic.network/
Tür: Açık kaynak organizasyon
İçerik: AlAdhan, AlQuran.Cloud, hicri takvim kütüphaneleri, tecvid ayrıştırıcı, İslami CDN dahil tüm servislerin kaynak kodları.
Erişim/Lisans: Açık kaynak (çoğunlukla MIT/GPL), ücretsiz.

8.2. awesome-Islam (AhmedKamal)

URL: https://github.com/AhmedKamal/awesome-Islam
Tür: Kürasyon listesi
İçerik: İslami projeler, API'ler, kütüphaneler, veri kaynakları ve araçların kategorize listesi.
Erişim/Lisans: Açık kaynak.

8.3. awesome-islamic-open-source-apps (Tarek Eldeeb)

URL: https://github.com/tarekeldeeb/awesome-islamic-open-source-apps
Tür: Kürasyon listesi
İçerik: Uygulama türü ve programlama diline göre gruplanmış açık kaynak İslami projeler.
Erişim/Lisans: Açık kaynak.

8.4. Awesome-Muslims

URL: https://github.com/cas8398/Awesome-Muslims (ayrıca: https://github.com/choubari/Awesome-Muslims)
Tür: Kürasyon listesi
İçerik: Müslüman geliştiriciler için açık kaynak İslami uygulama geliştirme kaynakları.
Erişim/Lisans: Açık kaynak.

8.5. PrayTimes / Islamic Tools and Libraries (ITL)

URL: http://praytimes.org/ — https://github.com/arabeyes-org/itl
Tür: Yazılım kütüphanesi
İçerik: Namaz vakti hesaplama (PrayTimes: çok dilli JS/PHP/Python portları); ITL: namaz vakti, kıble, hicri takvim hesaplamaları için klasik C kütüphanesi.
Erişim/Lisans: Açık kaynak (LGPL/GPL).
Not: Çevrimdışı hesaplama gereken uygulamaların temeli; API'ye alternatif.

Genel Değerlendirme Notları

Merkezî düğümler: Ekosistemin veri omurgasını Tanzil (metin), QUL (Kur'an verisi), OpenITI/Şamile (klasik literatür) ve Islamic Network (API'ler) oluşturuyor; fihristte bu dördü "temel altyapı" olarak öne çıkarılmalıdır.
Lisans uyarısı: HuggingFace/Kaggle setlerinde lisanslar set bazında değişiyor; ticari kullanım öncesi tek tek doğrulanmalıdır.
Yapay zeka temkin notu: İslami chatbot/LLM ürünleri (Ansari dahil) kaynak göstermede en iyi durumda olsalar da fetva niteliğinde kullanım için uygun değildir; fihristte bu uyarı yer almalıdır.
Türkçe boşluk: Diyanet servisleri kapsamlı ancak halka açık resmî API sunmuyor; Türkçe içerik için makine-okur veri seti eksikliği (ör. Türkçe meallerin açık lisanslı toplu dökümü) belirgin bir boşluktur.

← Akademik kaynaklar Dijitalleşmemiş kaynaklar →