et-Temhîdü'l-evâil ve telhîsü'd-delâil

Kapsamlı kelâm sistematiği türünde, modern neşirlerde tek cilt hacminde bir eser. Bilgi teorisi ve nazar bahsiyle başlar; âlemin hudûsu ve Sâni'in ispatı, sıfatlar, ardından dehriyye, seneviyye (düalistler), Hıristiyanlar, Mecûsîler, Brahmanlar, Mu'tezile ve Râfizîler'e karşı reddiyeler yer alır ve nübüvvet ile imâmet bahisleriyle sona erer. Eş'arî kelâmına atomcu (cevher-araz) tabiat felsefesini ve sıkı bir delil düzenini yerleştirmesiyle metodolojik bir dönüm noktasıdır; bu yönüyle ekolün "ikinci kurucusu" sayılır. Eserin matbu nüshalarında bazı bölümlerin eksik ya da farklı sıralanmış olması ve neşirler arasındaki metin farkları araştırmacılarca not edilmiştir. Cüveynî ve sonrasındaki bütün klasik Eş'arî literatürü büyük ölçüde bu çerçeve üzerine kurulmuştur. Dijital erişim: shamela.ws, app.turath.io.